Nasza codzienność jest wypełniona normami prawnymi, ale większość z nas stosunkowo rzadko staje przed prawem. Zakup mieszkania, przyjęcie spadku, interwencja policji, zaległość podatkowa, zeznania w sądzie… W każdym z tych przypadków chodzi o sprawy tak istotne, że wywołują one mniejszy lub większy stres. Jednak nieprzystępność prawa i skomplikowany sposób opowiadania o nim u wielu osób potęgują jeszcze poczucie lęku i zagrożenia. Niewykluczone, że tak musi być. Ale czy na pewno?
Czy język prawniczy i język prawny to języki obce?
Czy pisma sądowe muszą być suche i formalne?
Czy prawnik piszący krótkimi zdaniami to słaby prawnik?
Czy teksty prawne mogłyby być łatwiejsze w lekturze?
Czy sztuczna inteligencja pomoże w kontakcie obywateli z prawnikami?
To tylko niektóre problemy, o których będziemy rozmawiać w ramach projektu „Z prawniczego na polski. Jak komunikować prawo obywatelom?”. Organizatorami tego przedsięwzięcia są Rada Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk, Polska Akademia Nauk oraz Uniwersytet Śląski w Katowicach.
Do współpracy zaprosiliśmy ekspertów – i tych cieszących się już szerokim uznaniem, i tych na wcześniejszych etapach ścieżki zawodowej – znających się na prawie, języku, komunikacji, mediach. Chcemy o problemach życia prawnego rozmawiać możliwie prosto. Po polsku, ale z ostrożnością, aby w tym tłumaczeniu nie zgubić istotnych sensów.
Zaczniemy od trzech rozmów młodych badaczy i praktyków prawa w ramach podcastów Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach:
- 23 września 2026: „Czy rzeczywiście potrzebujemy zrozumiałego prawa?”,
- 30 września 2026: „Między słowami. O komunikacji na sali sądowej”,
- 14 października 2026: „Życie prawne z perspektywy smartfona”.
Z kolei 28 października 2026 spotkamy się na debacie „Z prawniczego na polski. Jak komunikować prawo obywatelom?” na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Podczas debaty porozmawiamy o tym, co sprawia kłopoty w zrozumieniu prawa i prawników. Grono naszych gości będziemy prezentować w kolejnych tygodniach.
Rejestracja do udziału w debacie rozpocznie się 30 września i potrwa do 14 października. Formularz rejestracyjny dostępny będzie w tym miejscu. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, dodatkowo przeprowadzimy transmisję wydarzenia na YouTube.
Debata nie zakończy naszych rozmów. W listopadzie opublikujemy kolejne podcasty – o wyjątkowości interpretacji prawniczej oraz stosowaniu prawa w sądach. Porozmawiamy też w końcu o samej Radzie Języka Polskiego jako szczególnego rodzaju instytucji – prawnie zobowiązanej do pełnienia roli instytucji opiniodawczo-doradczej w sprawach używania języka polskiego.
Radę Naukową projektu tworzą wybitni przedstawiciele nauk społecznych i nauk humanistycznych:
- dr hab. Agnieszka Bielska-Brodziak, prof. UŚ (nauki prawne, Uniwersytet Śląski w Katowicach);
- prof. dr hab. Jolanta Jabłońska-Bonca (nauki prawne, Akademia Leona Koźmińskiego);
- dr hab. Katarzyna Kłosińska, prof. UW (językoznawstwo, Uniwersytet Warszawski) – przewodnicząca Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk;
- prof. dr hab. Ryszard Koziołek (literaturoznawstwo, Uniwersytet Śląski w Katowicach) – Rektor Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach;
- prof. dr hab. Paweł Nowak (językoznawstwo oraz nauki o komunikacji społecznej i mediach, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie);
- prof. dr hab. Zygmunt Tobor (nauki prawne, Uniwersytet Śląski w Katowicach);
- prof. dr hab. Marek Zirk-Sadowski (nauki prawne, Uniwersytet Łódzki);
- prof. dr hab. Piotr Żmigrodzki (językoznawstwo, Instytut Języka Polskiego PAN).