EOSS Data Steward School Edycja 2025
O zakończonej edycji 2025:
W dniach 7–11 lipca 2025 r. na kampusie Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie odbyła się pierwsza edycja Data Steward School (DSS 2025) – międzynarodowej szkoły rozwijającej kompetencje w zakresie zarządzania danymi badawczymi i otwartej nauki. Wydarzenie zostało zorganizowane w ramach inicjatywy European Open Science School, której celem jest wspieranie transformacji nauki w kierunku otwartości, transparentności oraz odpowiedzialnego zarządzania danymi badawczymi.
Szkoła była odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie środowiska naukowego na nowe kompetencje związane z zarządzaniem danymi badawczymi (Research Data Management), cyfryzacją nauki oraz wykorzystaniem europejskich infrastruktur danych, takich jak European Open Science Cloud (EOSC). Program DSS został zaprojektowany tak, aby przygotować uczestników do pełnienia roli data stewardów – specjalistów wspierających zespoły badawcze w planowaniu, dokumentowaniu, archiwizacji i udostępnianiu danych zgodnie z międzynarodowymi standardami jakości i otwartości.
Program DSS 2025
W Data Steward School 2025 wzięło udział 25 uczestniczek i uczestników z 14 polskich instytucji naukowych, reprezentujących różne dyscypliny badawcze oraz jednostki wsparcia badań.
Program szkoły realizowało 24 ekspertów z Polski i z zagranicy, reprezentujących wiodące instytucje naukowe, infrastrukturę cyfrową dla nauki oraz organizacje zaangażowane w rozwój otwartej nauki i zarządzania danymi badawczymi.
Łącznie zrealizowano blisko 250 godzin zajęć dydaktycznych i mentoringowych, w tym:
- 40 godzin intensywnego kursu stacjonarnego na kampusie Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie
- 20 godzin zajęć specjalizacyjnych online
- 190 godzin mentoringu, obejmującego indywidualną pracę uczestników z ekspertami
Struktura DSS 2025
Program DSS obejmował trzy komplementarne i obligatoryjne komponenty:
- moduł podstawowy: kurs intensywny w formule stacjonarnej,
- moduły specjalizacyjne: w formie wykładów i warsztatów online [link do regulaminu]
- Program Mentoringowy DSS 2025 [link do regulaminu]
W trakcie zajęć uczestnicy zdobywali kompetencje związane z:
- cyklem życia danych badawczych
- zasadami FAIR i otwartości danych
- tworzeniem Data Management Plan (DMP)
- metadanymi i trwałymi identyfikatorami (PID)
- repozytoriami danych i infrastrukturami badawczymi
- aspektami prawnymi i etycznymi zarządzania danymi
- narzędziami cyfrowymi wspierającymi proces badawczy
Program szkoły wzbogaciły również spotkania z przedstawicielami kluczowych międzynarodowych i krajowych inicjatyw rozwijających ekosystem zarządzania danymi badawczymi. Uczestnicy mieli okazję poznać działalność globalnej społeczności Research Data Alliance – jednej z najważniejszych międzynarodowych platform współpracy w obszarze danych badawczych – a także zapoznać się z ofertą krajowych infrastruktur cyfrowych dla nauki, reprezentowanych przez ACK Cyfronet AGH oraz Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe (PCSS). Program uzupełniły prezentacje inicjatyw nauki obywatelskiej, przedstawione przez reprezentantów społeczności Wikipedii, ukazujące rosnącą rolę otwartych społeczności i współtworzenia wiedzy w nowoczesnym ekosystemie nauki.
Międzynarodowe grono ekspertów
W realizację programu zaangażowani byli eksperci z wiodących instytucji krajowych i zagranicznych, m.in.:
ACK Cyfronet AGH
Narodowego Centrum Nauki
Instytutu Oceanologii PAN
Politechniki Gdańskiej
Poznańskiego Centrum Superkomputerowo-Sieciowego (PCSS)
Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Uniwersytetu Gdańskiego
oraz instytucji międzynarodowych, takich jak:
Czech Technical University in Prague
Digital Curation Centre University of Edinburgh (UK)
Technical University of Vienna
Technical University of Berlin
World Values Survey Association, Austria
Visnea Inc. (Canada)
Patronat World Values Survey
Tegoroczna edycja szkoły odbyła się pod patronatem World Values Survey Association (WVS) – jednej z najbardziej prestiżowych globalnych infrastruktur badawczych w naukach społecznych. World Values Survey od ponad czterech dekad prowadzi największy na świecie program badań porównawczych wartości społecznych, obejmujący ponad sto krajów i miliony respondentów. Dane gromadzone w ramach WVS stanowią jedno z najważniejszych źródeł wiedzy o przemianach społecznych, demokracji, kulturze i rozwoju społecznym i są szeroko wykorzystywane przez badaczy, instytucje międzynarodowe oraz organizacje publiczne na całym świecie.
Wykład inauguracyjny
Uroczyste otwarcie Data Steward School poprzedził wykład inauguracyjny (keynote lecture) wygłoszony przez prof. Christiana Welzela, wiceprezydenta World Values Survey Association oraz jednego z najbardziej rozpoznawalnych badaczy współczesnych przemian kulturowych i społecznych.
W swoim wystąpieniu profesor Welzel podkreślił znaczenie wysokiej jakości danych badawczych, transparentności metod badawczych oraz odpowiedzialnego zarządzania danymi w nauce, wskazując, że w erze cyfrowej infrastruktury danych stają się kluczowym elementem rozwoju nauki i współpracy międzynarodowej.
Prof. Christian Welzel jest wybitnym socjologiem i politologiem, współtwórcą badań nad wartościami emancypacyjnymi i jednym z najbardziej wpływowych współczesnych badaczy analizujących związki między kulturą, demokracją i rozwojem społecznym.
W kierunku europejskiego ekosystemu danych
Data Steward School 2025 potwierdziła duże zainteresowanie środowiska naukowego rozwijaniem kompetencji w zakresie zarządzania danymi badawczymi oraz budowaniem nowych ról zawodowych w nauce.
Szkoła stanowi ważny element działań na rzecz rozwoju społeczności ekspertów zarządzania danymi w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej, wspierając integrację krajowych systemów nauki z europejskimi infrastrukturami danych oraz realizację celów Europejskiej Przestrzeni Badawczej (ERA).
Data Steward School rozwijana w ramach European Open Science School tworzy jednocześnie platformę współpracy między środowiskiem naukowym, infrastrukturami badawczymi oraz instytucjami odpowiedzialnymi za rozwój polityk otwartej nauki, przyczyniając się do budowania nowoczesnego ekosystemu nauki opartej na danych, współpracy i otwartości.