| prof. dr hab. Evgeny Galuskin, prof. dr hab. Irina Galuskina |
Na początku 2026 roku został zaakceptowany przez Komisję Nowych Minerałów, Nomenklatury i Klasyfikacji przy Międzynarodowej Asocjacji Mineralogicznej (CNMNC-IMA) nowy minerał z żelaznego meteorytu Morasko o wzorze K(Ti7Cr)O16 (DOI: 10.1180/mgm.2026.10199). Minerał otrzymał nazwę „kopernikit” na cześć Mikołaja Kopernika (1473–1543) – znanego polskiego astronoma, twórcy heliocentrycznego modelu Układu Słonecznego.
W skład zespołu badającego nowy minerał weszli naukowcy z kilku ośrodków badawczych: prof. dr hab. Evgeny Galuskin i prof. dr hab. Irina Galuskina (Wydział Nauk Przyrodniczych, Uniwersytet Śląski), prof. dr hab. Andrzej Muszyński (Instytut Geologii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza), prof. dr hab. inż. Joachim Kusz i dr Maria Książek (Wydział Nauk Ścisłych i Technicznych, Uniwersytet Śląski), dr Grzegorz Zieliński (Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy).
Metaliczne tło meteorytu Morasko zawiera owalne nodule troilitowo-grafitowe o wielkości do kilku centymetrów z urozmaiconą mineralogią. Systematyczne badania noduli o różnym składzie z meteorytu Morasko doprowadziły do swoistego rekordu – kopernikit jest czwartym nowym minerałem odkrytym w Meteorycie Morasko. Wcześniej w nim odkryto moraskoite (Karwowski i inni, 2015), czochralskiit (Karwowski i inni, 2016) oraz kryzait (Galuskin i inni, 2025).
Kopernikit należy do grupy priderytu – minerałów o strukturze tunelowej. Naukowcy – „łowcy nowych minerałów” – wiedzą, że nie sztuką jest znaleźć nowy minerał, sztuką jest jego opracowanie naukowe i doprowadzenie do jego zaakceptowania przez komisję CNMNC-IMA. Takie fazy o składzie zbliżonym do składu kopernikitu były znane już od 1982 roku. Fazy te znaleziono w lamproitach Australii wraz diamentami, ale wtedy nie przeprowadzono pełnych badań składu, struktury, cech fizycznych tychże faz.
Kopernikit był znaleziony tylko w jednej próbce jako ziarna o wymiarze do 0.3 mm (Fig. 1). Kopernikit ma w składzie chrom, który odpowiada za jego zieloną barwę (Fig. 2). Kopernikit jest pierwszym tlenkiem o tunelowej strukturze hollandytu odkrytym w meteorytach na świecie (Fig. 3).
Nie ma wątpliwości, że systematyczne badania mineralogiczne noduli z meteorytu Morasko (nazwa pochodzi od dzielnicy Morasko w Poznaniu), który spadał na Ziemię około 5–6 tysięcy lat temu, doprowadzą do nowych odkryć.
Kopernikit jest 80 nowym minerałem odkrytym przez naukowców z Uniwersytetu Śląskiego, co jest odzwierciadleniem światowego poziomy badań mineralogicznych w Instytucie Nauk o Ziemi.
Fig. 2. Ziarno kopernikitu, mikroskop optyczny.