Uniwersytet Śląski w Katowicach

Nazwa konkursu: NPRH – Dziedzictwo Narodowe

Kierownik projektu: dr hab. Agnieszka Piela, prof UŚ

Czas trwania: 21.10.2025-21.10.2028

Kwota finasowania: 184 986 PLN

Nazwa konkursu: NPRH – Dziedzictwo Narodowe

Kierownik projektu: dr hab. Dorota Fox, prof. UŚ

Czas trwania: 21.10.2025-21.10.2029

Kwota finasowania: 842 998 PLN

Nazwa konkursu: NPRH – Dziedzictwo Narodowe

Kierownik projektu: dr hab. Małgorzata Krakowiak, prof. UŚ

Czas trwania: 21.10.2025-21.10.2027

Kwota finasowania: 230 779 PLN

Nazwa konkursu: NPRH – Dziedzictwo Narodowe

Kierownik projektu: prof. dr hab. Aleksandra Kunce

Czas trwania: 21.10.2025-21.10.2030

Kwota finasowania: 531 795 PLN

Nazwa konkursu: NPRH Uniwersalia 2.2

Kierownik projektu: dr Aleksander Kopka

Czas trwania: 08.10.2025-08.10.2028

Kwota finasowania: 135 168,00 PLN

Nazwa konkursu: NPRH Uniwersalia 2.2

Kierownik projektu: dr hab. Iwona Słomak, prof. UŚ

Czas trwania: 31.07.2025-31.10.2033

Kwota finasowania: 146 368,00 PLN

Nazwa konkursu: NPRH Uniwersalia 2.2

Kierownik projektu: prof. dr hab. Przemysław Marciniak

Czas trwania: 05.11.2025-05.11.2028

Kwota finasowania: 168 923,00 PLN

Nazwa konkursu: NPRH Uniwersalia 2.2

Kierownik projektu: dr hab. Grażyna Krupińska

Czas trwania: 21.10.2025-21.10.2029

Kwota finasowania: 189 211,00 PLN

Nazwa konkursu: NPRH Uniwersalia 2.2

Kierownik projektu: dr Przemysław Piwowarczyk, prof. UŚ

Czas trwania: 21.10.2025-21.10.2030

Kwota finasowania: 316 176,00 PLN

Nazwa konkursu: NPRH – Uniwersalia 2.1

Kierownik projektu: prof. dr hab. Agnieszka Pośpiech

Czas trwania: 31.07.2025-31.10.2028

Kwota finasowania: 117 336 PLN

Nazwa konkursu: Miniatura 9, Postprzemysłowa dziewczyńskość? Analiza porównawcza wybranej twórczości powieściopisarek najmłodszego pokolenia ze środowisk „post-węglowych” w Anglii i w regionie Śląska i Zagłębia

Kierownik projektu: dr Julia Katarzyna Szołtysek

Kwota finasowania: 23 903 PLN

Nazwa konkursu: Doskonała Nauka II – Wsparcie monografii naukowych

Kierownik projektu: prof. dr hab. Bożena Mazurek

Czas trwania: 15.11.2024-15.05.2026

Kwota finasowania: 59 699 PLN

Nazwa konkursu: Doskonała Nauka II – Wsparcie monografii naukowych

Kierownik projektu: dr hab. Paweł Tomczok, prof. UŚ

Czas trwania: 15.11.2024-15.11.2026

Kwota finasowania: 50 993 PLN

Nazwa konkursu: Doskonała Nauka II – Wsparcie monografii naukowych

Kierownik projektu: dr hab. Iwona Gralewicz-Wolny, prof. UŚ

Czas trwania: 15.11.2024-15.05.2026

Kwota finasowania: 25 946 PLN

Nazwa konkursu: NPRH – Fundamenty

Kierownik projektu: dr Paweł Duda

Czas trwania: 12.02.2024-12.02.2027

Kwota finasowania: 590 650 PLN

Opis projektu:

Celem projektu jest przygotowanie edycji źródłowej niepublikowanych dotychczas fragmentów korespondencji dyplomatów papieskich, które odnosiły się do wysiłku militarnego Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1587–1668 – cotygodniowych raportów słanych do Rzymu przez nuncjuszy apostolskich rezydujących w państwie polsko-litewskim epoki Wazów. W Archivio Apostolico Vaticano oraz w Biblioteca Apostolica Vaticana przeprowadzone zostaną kwerendy, analizie poddana zostanie korespondencja dyplomatów papieskich rezydujących w Rzeczypospolitej w omawianym czasie oraz materiał źródłowy wygenerowany przez inne nuncjatury (między innymi w Wiedniu, Paryżu, Madrycie), dokonana zostanie jego selekcja, transkrypcja, korekta, ponadto opracowany zostanie aparat naukowy. Pozyskany materiał źródłowy będzie stanowił podstawę wydania pięciu publikacji w języku angielskim (w wydaniu papierowym oraz w postaci e-booków w formule open access).

Edycja wprowadzi do badań historycznych niepublikowany dotychczas w takim ujęciu tematycznym materiał źródłowy, a tym samym poszerzy zakres dostępnej wiedzy historycznej, jak również może stanowić asumpt do dalszych badań nad tematem wojen i wojskowości polskiej XVI–XVII wieku, relacji Rzeczypospolitej Obojga Narodów z jej sąsiadami oraz ze Stolicą Apostolską, rolą państwa polsko-litewskiego w polityce ogólnoeuropejskiej, jak również nad sposobem pozyskiwania i obiegu informacji w strukturach papieskiej służby dyplomatycznej.

Nazwa konkursu: NPRH – Dziedzictwo narodowe

Kierownik projektu: dr Maciej Stanek

Czas trwania: 07.03.2024-07.03.2029

Kwota finasowania: 1 328 927,84 PLN

Nazwa konkursu: NPRH – Dziedzictwo narodowe

Kierownik projektu: dr hab. Jolanta Gwioździk, prof. UŚ

Czas trwania: 11.03.2024-11.03.2029

Kwota finasowania: 674 625,78 PLN

Nazwa konkursu: NPRH – Dziedzictwo narodowe

Kierownik projektu: prof. dr hab. Renata Dampc-Jarosz

Czas trwania: 08.03.2024-08.03.2028

Kwota finasowania: 771 667,45 PLN

Nazwa konkursu: NPRH – Dziedzictwo narodowe

Kierownik projektu: dr hab. Dariusz Bęben, prof. UŚ

Czas trwania: 07.03.2024-07.03.2026

Kwota finasowania: 132 454,70 PLN

Nazwa konkursu: Społeczna odpowiedzialność nauki II – Popularyzacja nauki

Kierownik projektu: dr hab. Lucyna Sadzikowska, prof. UŚ

Czas trwania: 01.10.2023-30.05.2026 | Okres realizacji: 24 miesięcy

Kwota finasowania: 200 000 PLN

Streszczenie popularnonaukowe: 

Projekt zakłada m.in. organizację szkoleń z humanistyki terenowej, publikacje środowiskowe oraz realizację wystaw naukowo-artystycznych poświęconych środowisku i zmianie klimatycznej.

Nazwa konkursu: NPRH – Dziedzictwo narodowe

Kierownik projektu: dr hab. Lucyna Sadzikowska, prof. UŚ

Czas trwania: 20.02.2024-20.02.2029

Kwota finasowania: 1 120 944,34 PLN

Streszczenie popularnonaukowe: 

Zasadniczym celem projektu jest naukowe opracowanie unikatowego zasobu źródłowego, istotnego dla polskiego dziedzictwa kulturowego, jego ochrona, upowszechnienie i włączenie do żywej tradycji kultury narodowej. Materiałową podstawą badań są teksty autorstwa więźniów obozów koncentracyjnych (Stutthof, Gross-Rosen, Auschwitz). Projekt stawia sobie za cel transkrypcję, tłumaczenie z języka niemieckiego, opracowanie i opatrzenie aparatem krytycznym, historyczno-filologicznym oraz dwujęzyczną publikację zespołu listów, dokumentów, a także zachowanych innych nietekstowych dokumentów osobistych.

Nazwa konkursu: Perły nauki

Kierownik projektu: mgr Maciej Mazur

Opiekun naukowy: prof. dr hab. Adam Dziadek

Czas trwania: 16.05.2023-16.05.2027 | Okres realizacji: 48 miesięcy

Kwota finasowania: 192 493 PLN

Nazwa konkursu: NPHR Uniwersalia 2.2

Kierownik projektu: dr Alicja Pietras

Czas trwania: 03.11.2023-03.05.2026 | Okres realizacji: 24 miesiące

Kwota finasowania: 178 035,05 PLN

Cel projektu:

Celem projektu jest przygotowanie tłumaczenia, krytyczne opracowanie oraz redakcja sześciu niedostępnych w języku polskim, najważniejszych dla rozumienia kształtowania się i przemian jego krytycznej ontologii, aksjologii i antropologii artykułów Nicolala Hartmanna, zebranych i wydanych po jego śmierci w zbiorze pism Kleinere Schriften.

Nazwa konkursu: NPHR Uniwersalia 2.2

Kierownik projektu: dr Patrycja Matusiak

Czas trwania: 03.11.2023-03.11.2028 | Okres realizacji: 60 miesięcy

Kwota finasowania: 237 080 PLN

Nazwa konkursu: NPHR Uniwersalia 2.2

Kierownik projektu: dr hab. Mariusz Jochemczyk, prof. UŚ

Czas trwania: 15.11.2023-15.11.2028 | Okres realizacji: 60 miesięcy

Kwota finasowania: 598 423 PLN

Nazwa konkursu: NPHR Uniwersalia 2.2

Kierownik projektu: prof. dr hab. Dariusz Kubok

Czas trwania: 03.11.2023-03.11.2026 | Okres realizacji: 24 miesiące

Kwota finasowania: 217 982,10 PLN

Cel projektu:

Celem projektu jest krytyczne wydanie oraz tłumaczenie z języków oryginału na język polski pism i testimoniów pierwszych jońskich myślicieli, a także świadectwa starożytnych komentatorów na ich temat wraz z opracowaniem.

Nazwa konkursu: NPHR Uniwersalia 2.2

Kierownik projektu: dr hab. Tomasz Kubalica, prof. UŚ

Czas trwania: 03.11.2023-03.11.2028 | Okres realizacji: 24 miesiące

Kwota finasowania: 256 926 PLN

Cel projektu:

Celem projektu jest udostępnienie polskiemu czytelnikowi uważanych za wzorcowe rozważań dotyczących specyfiki nauk humanistycznych autorstwa Heinricha Rickerta, jak również przybliżenie mniej znanego dorobku tego myśliciela w zakresie filozofii nauki.

Nazwa konkursu: NPHR Uniwersalia 2.2

Kierownik projektu: dr Marcin Kuczok

Kwota finasowania: 122 400 PLN

Nazwa konkursu: NPRH – Dziedzictwo Narodowe

Kierownik projektu: prof. dr hab. Hanna Wojtczak

Czas trwania: 22.03.2022-21.03.2027 | Okres realizacji: 22.03.2022- 21.03.2027

Kwota finansowania: 796 491 PLN

Nazwa konkursu: Nauka dla Społeczeństwa

Kierownik projektu: prof. dr hab. Marta Tomczok

Czas trwania: 27.02.2024-27.02.2027 | Okres realizacji: 36 miesięcy

Kwota finansowania: 292 380 PLN

Cel projektu:

W Polsce ani górnictwo, ani kultura węgla nie były dotąd przedmiotem badań historii mówionej, dlatego zakładane w niniejszym projekcie działania mają charakter innowacyjny i prekursorski. Podobnie nie były badane także społeczne i kulturowe konsekwencje restrukturyzacji górnictwa, a przede wszystkim ich zintegrowana postać, jaką jest narodowe dziedzictwo węgla kamiennego. Narracje mówione górników i ich otoczenia mają szansę na wniesienie zarówno korekt w stosunku do komunistycznej wizji kultury, jak i na wytworzenie współcześnie ważnej kultury kultywowanej przez starzejącą się część społeczeństwa. Jej zebranie i zaprezentowanie podczas wielu, przewidzianych w tym projekcie inicjatyw z udziałem ludzi młodych, staną się czynnie przekazywaną tradycją polskiego dziedzictwa narodowego, w którym ważną rolę odgrywają myśl religijna i aktywizm społeczny.

Nazwa konkursu: NPRH – Fundamenty

Kierownik projektu: prof dr hab. Maciej Fic

Czas trwania: 20.02.2023-20.02.2028

Kwota finasowania: 926 777,48 PLN

Nazwa konkursu: NPRH – Dziadzictwo Narodowe

Kierownik projektu: prof. Leonard Ogierman

Kwota finasowania: 584 272 PLN | Okres realizacji: 21.12.2018-20.12.2023

Streszczenie popularnonaukowe: 

Projekt zakłada dokumentację i kompleksowe opracowanie druków z lat 1459-1600, zgromadzonych przez paulinów polskich.Badania interdyscyplinarne obejmą rejestrację druków, ich analizę bibliologiczną, tegumentologiczną i paleograficzną, z wykorzystaniem elementów prac konserwatorskich, a następnie monograficzne omówienie związków kolekcji z kulturą umysłową epoki Jagiellońskiej i relacji z intelektualnym dziedzictwem europejskim. Zaplanowano:
1. Kompleksowe opracowanie ok. 320 inkunabułów i ok. 2,5 tys. druków z XVI w., przechowywanych głównie na Jasnej Górze i na Skałce. Przewidziano pełną charakterystykę tych druków, czyli opis bibliograficzny oraz analizę i cyfrową dokumentację znaków proweniencyjnych, a także różnego rodzaju egodokumentów (głównie not marginalnych). Założono także charakterystykę oryginalnych opraw (ok. 1, 5 tys. zachowanych, w tym kilkadziesiąt tzw. opraw jagiellońskich). Te zbiory dotąd nie podlegały dokumentacji, jedynie część inkunabułów była zarejestrowana w katalogu (Incunabula que in bibliothecis Poloniae asservantur 1970-1993), choć nie uwzględniono tam ponad 85 tytułów, a opis pozostałych był znacząco skrócony.
2. Ocenę aktualnego stanu zachowania każdego egzemplarza, wraz z opisem ujawnionych defektów i przebytych chorób pochodzenia mikrobiologicznego i entomologicznego.
3. Przedstawienie obiegu druków XV-XVI w., opracowane z wykorzystaniem źródeł archiwalnych oraz cech indywidualnych druków (m.in. zapisów proweniencyjnych, marginalii, opraw), a także charakterystykę typograficzną i rzeczową zasobu. Opracowanie historyczne pozwoli na opis intelektualnego środowiska paulinów polskich w relacji do kultury intelektualnej Rzeczypospolitej doby Jagiellonów oraz jej relacji z kulturą i nauką europejską. Wyniki analiz zostaną udostępnione również w formie wizualizacji naukowej (Palladio lub Gephi), co pozwoli na zobrazowanie zachodzących relacji w zakresie kształtowania się i funkcjonowania poszczególnych kolekcji.
4. Wprowadzenie do światowego obiegu naukowego informacji o drukach XV-XVI w. oraz o oryginalnych oprawach z zabytkowego księgozbioru. Ponadto udostępnienie materiałów źródłowych do dziejów pisma i książki jako sposobu komunikacji, narzędzia organizacji wiedzy i elementu kultury umysłowej dawnej Rzeczypospolitej oraz nauki europejskiej.

Słowa kluczowe: inkunabuły, stare druki, XVI wiek, tegumentologia, paleografia, katalog, paulini

Nazwa konkursu: NPRH – Uniwersalia 2.1

Kierownik projektu: prof. dr hab. Adam Dziadek

Czas trwania: 12.11.2021-11.11.2026

Kwota finasowania: 368 337 PLN

Streszczenie popularnonaukowe: 

Podstawą projektu jest pięć tomów monograficznych, które ukazały się w serii „Studia o Męskości” powołanej do istnienia przez Wydawnictwo IBL PAN w związku z projektem NCN Maestro 4, którym kierował pomysłodawca niniejszego wniosku (w momencie podpisywania umowy grantowej w roku 2013, NCN nie wymagał publikacji obcojęzycznych; jedynie część prac, nie ujęta zresztą w niniejszym wyborze, ukazała się w kilku różnych językach). Jest to wybór, na który składają się dwie monografie zbiorowe i trzy monografie autorskie. Wybór został tak pomyślany i opracowany, aby teksty z tomów zbiorowych i monografii autorskich nie pokrywały się, tj. aby uniknąć zbędnych powtórzeń, które generowałyby jedynie koszty – w trakcie prac redakcyjnych usunięte zostaną ostatecznie jakiekolwiek powtórzenia.

Przedstawiony w projekcie wybór, stanowi prezentację metodologii przyjętej w badaniach (opiera się ona na założeniach interdyscyplinarnych – m. in. literaturoznawstwo, nauki o kulturze, psychoanaliza, socjologia – w oczywisty sposób opiera się ona na światowych ustaleniach z zakresu Men’s Studies, ale przede wszystkim przedstawia metodologię, jaką wypracowano w trakcie badań nad polskimi męskościami; kulturowa specyfika polskich męskości nie pozwalała na przejęcie podstaw metodologicznych, ale zmuszała do wypracowania nowatorskich narzędzi opisu) oraz prezentację wyników badań, które są w świecie zupełnie nieznane. Rozprawy zawarte w poszczególnych książkach i monografiach stoją na bardzo wysokim poziomie merytorycznym – dopracowana szczegółowo metodologia sprzyja odkrywczym interpretacjom różnorodnych tekstów kultury. Podstawy metodologiczne mogą być wykorzystane w dalszych badaniach nad fenomenem męskości także w świecie. Opierają się na analizie dyskursu, psychoanalizie, studiach kulturowych. W trakcie prowadzonych badań sięgano do ustaleń socjologii i innych nauk społecznych (w czasie prac nad monografiami nawiązano kontakt i współpracę m. in. ze światowej sławy znawcami problematyki Raewyn Connell i Michaelem Kimmelem). Rozprawy i monografie koncentrują się w przeważającej mierze na najbardziej znanych polskich tekstach literackich i tekstach kultury. W kolejnych publikacjach dokonano oryginalnych, nowatorskich interpretacji dobrze znanych (także w świecie) dzieł, co umożliwiła perspektywa maskulinistyczna.

Wyniki badań ogłoszone w poszczególnych publikacjach dotyczą m. in.:

• historii odmienności seksualnej w polskiej nowoczesności (problematyka oswojenia, odrzucenia, izolacji),
• „odmieńczych męskości” (problematyka zniewieściałości, potworności, hybrydyzacji, homoseksualności),
• psychoanalizy literackiej (ojcowskie i męskie figury w literaturze polskiej),
• męskości i jej relacji do kultury dominującej (polskie odmiany męskości hegemonicznej i jej konfrontacja z rzeczywistością),
• teorii i metodologii badań nad polskimi męskościami w kontekście badań światowych,
• męskości jako kategorii kulturowej i jej historyczności.

Słowa kluczowe: Men’s Studies, literatura polska od XIX wieku do współczesności, pychoanaliza, analiza dyskursów

Nazwa konkursu: NPRH – Uniwersalia 2.2

Kierownik projektu: dr hab. Jan Kucharski, prof. UŚ

Czas trwania: 03.12.2021-02.12.2026

Kwota finasowania: 187 664 PLN

Streszczenie popularnonaukowe: 

Wśród mówców attyckich (których zachowane pisma wciąż nie doczekały się pełnego przekładu na język polski) Izokrates zajmuje miejsce szczególne. Dla nowożytnego humanizmu ma on bowiem znaczenie nie tylko przedmiotowe, jako kanoniczny autor studiowanych i naśladowanych mów, lecz także podmiotowe: jako twórca modelu kształcenia, do którego nawiązywały późniejsze sztuki wyzwolone. Jako pierwszy bowiem otworzył on w Atenach niedaleko gimnazjonu w Lykejon stałą szkołę retoryki (ok. 390 p.n.e), która za pośrednictwem jej hellenistycznych i rzymskich naśladowców stała się prefiguracją nowożytnej idei uniwersytetu. W czasach współczesnych, gdy model kształcenia poprzez studia nad literaturą i sztuką wymowy ograniczony został do wąskiej grupy najbardziej prestiżowych uczelni, a studia humanistyczne przeżywają swój największy w historii kryzys, przybliżenie polskiemu czytelnikowi postaci Izokratesa, uznawanego za patrona sztuk wyzwolonych, wydaje się szczególnie uzasadnione. Niniejszy projekt obejmuje przekład, opracowanie naukowe oraz publikację wszystkich zachowanych pism Izokratesa. Dla współczesnego człowieka teksty te po raz pierwszy przedstawiają teoretycznie świadomy program wychowawczy i kształcenia, a zarazem są unikalnym doświadczeniem kulturowego paradygmatu, jakim była demokracja ateńska, „w działaniu”. Ich wydanie w języku polskim będzie nie tylko stanowiło korzyść dla ogółu społeczeństwa zainteresowanego kulturą starożytną i jej recepcją w kulturze polskiej, ale będzie również pomocne badaczom z różnych dziedzin nauk społecznych i humanistycznych, którzy nie posługują się płynnie językiem starogreckim, a którzy mogą wykorzystać w swojej pracy te nieopublikowane dotąd po polsku źródła do historii, polityki, prawa, literatury, retoryki i relacji społecznych starożytnych Greków.

Program: Program Funduszy Europejskich – Wsparcie studentów W40

Opiekun studenta/ Koordynator projektu: prof. dr hab. Dariusz Kubok, dr Łukasz Tomanek

Studenci: Magdalena Wolska-Augustyn, Pola Deka, Karol Barć, Marta Jagiełło, Michał Kędzior

Czas trwania: 29.09.2025-30.06.2026

Kwota finasowania: 240 070,54 PLN

Program: Promocja Języka Polskiego 2025 NAWA

Koordynatorka projektu: dr hab. Beata Nowacka, prof. UŚ

Czas trwania: 13.10.2025-12.10.2026

Kwota finasowania: 149 600 PLN

Program: WFOŚiGW (Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach)

Koordynatorka projektu: dr Magdalena Ochwat

Czas trwania: 20.05.2025-01.01.2026

Kwota finasowania: 113 340 PLN

Program: Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 (Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji)

Koordynatorka projektu: dr hab. Marta Tomczok, prof. UŚ

Czas trwania: 01.06.2024-30.06.2026

Kwota finasowania: 1 434 621,47 PLN

Streszczenie popularnonaukowe: 

Celem projektu jest rozwój aktywności społecznej osób zamieszkujących Rudę Śląską oraz miasta ościenne, w tym w szczególności młodzieży i kobiet oraz przygotowanie ich do akceptacji dla procesu transformacji i zmiany klimatycznej poprzez podjęcie w okresie realizacji projektu w Rudzie Śląskiej, szeregu działań na rzecz mieszkańców i obszarów uczestniczących w procesie sprawiedliwej transformacji.

Strona projektu: https://us.edu.pl/wydzial/wh/projekty-badawcze/laboratoria-czwartej-przyrody/

Program: Erasmus+

Kierownik projektu: dr Marta Margiel

Czas trwania: 06.11.2023-05.05.2026

Kwota finasowania: 52 000 EUR