Uniwersytet Śląski w Katowicach

Zadbaj o poczucie bezpieczeństwa

Strona „Bezpieczeństwo” powstała z myślą o wspieraniu całej społeczności Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach w dbaniu o własne bezpieczeństwo oraz bezpieczeństwo innych. Zawiera najważniejsze informacje, procedury i dane kontaktowe przydatne w sytuacjach kryzysowych. Jej treść jest na bieżąco aktualizowana, aby jak najlepiej odpowiadać na zmieniające się potrzeby i wyzwania.  

Zachęcamy do uważnej troski o siebie nawzajem, reagowania na sygnały świadczące o trudnych emocjach lub innych problemach i korzystania z dostępnych form wsparcia.  

Strefy wyciszenia i relaksu

Potrzebujemy wyciszenia w sytuacji nagromadzenia bodźców i trudnych wyzwań.  Zorientuj się, czy w Twoim otoczeniu masz kabinę lub pokój wyciszenia i jeśli poczujesz, że potrzeba Ci spokoju, to skorzystaj z tej przestrzeni. Jeśli nie masz takiej możliwości, to zadbaj o odpowiednie słuchawki wyciszające, które pozwolą na lepsze skupienie uwagi i odgrodzą Cię od zanieczyszczenia hałasem w miejscu pracy.  

W ramach projektu „DUO – Uniwersytet Śląski uczelnią dostępną, uniwersalną i otwartą” współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój przygotowano w budynkach UŚ pokoje wyciszenia. 

Pokoje wyciszenia

W przestrzeni kampusów uniwersyteckich znajdują się wyznaczone i wyposażone miejsce wyciszenia. Zlokalizowane są przede wszystkim w budynkach, gdzie prowadzone są zajęcia dydaktyczne. Dostęp do pokojów wyciszenia jest otwarty dla całej społeczności akademickiej, jednakże z poszanowaniem pierwszeństwa użytkowania dla osób w spektrum autyzmu i neuroróżnorodnych. Główną funkcją pokoi wyciszenia jest zapewnienie wytchnienia i uspokojenia wszystkim użytkownikom ze społeczności akademickiej, szczególnie osobom, które potrzebują, by odpocząć od nadmiaru bodźców w kontrolowanym przez siebie i bezpiecznym środowisku. 

Pokoje wyciszenia zapewniają przyjazne środowisko sensoryczne, które użytkownik może dostosować do siebie, poprzez kontrolę poziomu oświetlenia i dźwięków.

Photo by Léonard Cotte on Unsplash

Regulacja emocji 

Codziennie doświadczamy wielu bardzo różnych emocji. Niektórzy cierpią z tego powodu, inni całkiem dobrze sobie z nimi radzą. Różnica polega więc na tym jak reagujemy na to, co czujemy. Zdrowa regulacja emocji to umiejętne korzystanie, w ramach własnych zasobów, z różnorodnych narzędzi i dobieraniu ich do sytuacji. Korzyści jakie zyskujemy to lepsze zdrowie psychiczne, lepsze relacje społeczne i lepsza jakość życia. Do technik regulacji emocji zaliczane są m.in. techniki oddechowe, techniki poznawcze, techniki skoncentrowane na uważności i mindfulness i in.  

Badania potwierdzają, że wielu z nas obserwuje u siebie i współpracowników nadmierne reakcje emocjonalne w pracy. Reagowanie pod wpływem silnych emocji nie tylko nie jest skuteczną metodą radzenia sobie z trudnymi sytuacjami, ale może przysporzyć więcej problemów i spotęgować stres w pracy. Równie nieskuteczną na dłuższą metę i bardzo kosztowną psychologicznie jest strategia tłumienia emocji. 

Dlatego warto uważnie obserwować emocje swoje i swoich współpracowników, czasem odczekać chwilę, zastosować strategie rozładowujące emocje i po jakimś czasie można spokojnie, bardziej zadaniowo podejść do problemu. 

W ramach treningu regulacji emocji na początek dobrze jest wybrać jedną lub dwie techniki, które najbardziej nam odpowiadają. Może to być np. codzienna praktyka świadomego oddychania przez 5 minut rano lub wieczorne prowadzenie dziennika. 

Można także zastosować praktykę uważności i zakotwiczyć swoją uwagę, aby móc spojrzeć na sytuację z innej perspektywy.

Kontakt z naturą 

Coraz bardziej popularne na całym świecie staje się podejście terapeutyczne, pomagające obniżyć stres i napięcia, oparte na japońskiej kąpieli leśnej – shinrin-yoku. Terapeutyczne zalety lasu i kontaktu z naturą od lat w Europie wykorzystują Skandynawowie stosując zasadę życia na świeżym powietrzu niezależnie od pogody. Jeśli więc masz w swoim otoczeniu las lub park, w którym możesz się od czasu do czasu „zanurzyć”, to już krótki spacer i kontakt ze środowiskiem leśnym pozwoli obniżyć poziom kortyzolu i zmniejszyć odczuwane napięcie a także wzmocnić układ odpornościowy i poprawić nastrój.  

W pracy można również otaczać się roślinami. W wielu organizacjach osoby zatrudnione dbają o kontakt z naturą, organizując np. ogrody społeczne i wspólne uprawy itp. Zadbanie o zieloną przestrzeń wokół siebie w poszanowaniu potrzeb innych i znalezienie wspólnego hobby z współpracownikami może nie tylko zapewnić dobrą zabawę, ale i skutecznie pomóc w rozładowaniu codziennego stresu w pracy.

Photo by kazuend on Unsplash

Towarzystwo zwierząt

Coraz częściej w przestrzeni Uniwersytetu spotykamy pracowników z ich psami, które chcą i mogą towarzyszyć w wykonywaniu codziennych obowiązków. Firmy dopuszczają to rozwiązanie, bo jest ono korzystne zarówno dla zwierzaków, jak i ich opiekunów.  Jednocześnie, obecność psa jest dla wielu osób w otoczeniu jest miłą przyjemnością. Wielu z nas czerpie radość z wchodzenia w kontakt z psem, pieszczenia i zabawy z nim, a nawet obserwowania go w spontanicznych zachowaniach. Psy otwierają nas na kontakty społeczne, pozwalają rozładować stres, wzbudzają uśmiech i czułość. Badania naukowe potwierdziły, że kontakty ze zwierzętami mogą w znacznym stopniu poprawić nasz dobrostan. Jeśli więc pozwalają na to warunki pracy, szczegółowe przepisy BHP, charakter psa, a współpracownicy nie mają nic przeciwko, warto rozważyć towarzystwo psa w miejscu pracy, choćby okazjonalnie.

fot. archiwum prywatne

Photo by Priscilla Du Preez on Unsplash

Przerwy w pracy

Szwedzi celebrują tzw. fika, czyli przerwę w pracy, przerwę od siedzenia, od zadań przed ekranem komputera i innych trudnych wyzwań. Fika to krótka przyjemna przerwa przeznaczona na socjalizowanie się, na „wspólną kawę i ciastko” i rozluźniającą, niekoniecznie związaną z pracą, rozmowę z współpracownikami lub bliskimi. Fika to okazja do pielęgnowania relacji społecznych. Dopuszczalne są oczywiście rozmaite odmiany, np. wspólne śniadanie lub lunch czy popołudniowe wyjścia po pracy. 

Welcome Point przy dziale HR, w nawiązaniu do koncepcji „fika”, zainicjował w ubiegłym roku wspólne śniadania w międzynarodowym gronie, które cieszą się dużą popularnością wśród zatrudnionych cudzoziemców. Może warto skopiować ten pomysł w swoim najbliższym otoczeniu? Zainteresowane osoby zapraszamy do kontaktu z Welcome Point.

Postaw na samorozwój

Wiele organizacji zapewnia pracownikom możliwość skorzystania z dostępnych form rozwoju. Szkolenia i inne formy mikro uczenia się są obecnie na wyciągnięcie ręki. W Uniwersytecie można wysłuchać podcastu lub wykładu kolegi czy koleżanki, skorzystać z webinarów i kursów MOOC itp. Można też w ramach zespołu podzielić się wiedzą, którą zdobyliśmy ostatnio. 

Polecamy ogólnodostępne i bezpłatne kursy na platformie NAVOICA.PL. Do końca grudnia 2026 r. istnieje jeszcze możliwość skorzystania z platformy NAWOICA.PL. To polska platforma edukacyjna z kursami typu MOOC, należąca do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, którą rozwija Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy (OPI PIB). Nazwa platformy pochodzi od Nawojki, która zgodnie z legendą była pierwszą polską studentką. W Światowym Dniu Zdrowia Psychicznego szczególnie polecamy kurs pn. „Mindfulness w rozwoju osobistym i zawodowym”, przygotowany przez ekspertki z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Śląskiego: dr Dagnę Kocur, prof. UŚ oraz dr Magdalenę Hylę. 

Zastosuj praktyki uważności

Techniki skupiania uwagi pozwalają skoncentrować nasze myśli i doznania na wybranym fragmencie rzeczywistości z pominięciem tego, co w danej chwili nie jest dla nas ważne. Po „zakotwiczeniu” uwagi możemy zastosować praktykę wdzięczności lub spróbować zamienić automatyczne myśli i zachowania na bardziej uważne i kontrolowane przez nas sposoby bycia.

[1] Projekt dofinansowany ze środków Priorytet FERS.03 Dostępność i usługi dla osób z niepełnosprawnościami, Działanie 3.1 Dostępność szkolnictwa wyższego, Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. Nr umowy: FERS.03.01-IP.08-0140/24).

Photo by Lesly Juarez on Unsplash

Świadomie kształtuj swoją pracę

Specjaliści podkreślają, że odpowiednia kultura pracy sprzyjająca dobrostanowi osób zatrudnionych oraz dobre nawyki i zachowania wzmacniające nasze zasoby w pracy mogą skutecznie pomóc w radzeniu sobie z sytuacjami stresowymi podczas pracy i poza pracą. 

Jako przykład prozdrowotnych zachowań, które potrafią skutecznie ochronić przed nadmiernymi kosztami stresu w pracy, psychologowie wskazują job crafting, czyli drobne, oddolne zmiany w pracy, wprowadzone przez pracowników z ich własnej inicjatywy (Bakker & Oerlemans, 2019; Wrzesniewski & Dutton, 2001). 

Przykładowe, sprawdzone w badaniach (Randel, Galvin & Alves, 2024), działania oddolne mogą polegać m.in. na wprowadzeniu w zespole współdzielonego kalendarza, w którym współpracownicy mogą uwzględnić swoje potrzeby, ustanowieniu i poszanowaniu okresów tzw. cichej pracy i powstrzymanie się od ich zakłócania, wykorzystanie przestrzeni pracy do lepszej pracy i regeneracji i umiejętne korzystanie z przerw w pracy (strefy skupienia i strefy relaksu). 

Bądź w ruchu

W codziennej pracy wiele godzin spędzamy przed komputerem. Starajmy się jednak wprowadzać przerwy – wstańmy, przejdźmy się, porozmawiajmy z kimś „na żywo”. Skorzystajmy z fiszek „joga w pracy” lub wspólnie z innymi w biurze wykonajmy parę ćwiczeń ruchowych. Wybierajmy, jeśli to tylko możliwe, schody zamiast windy. Przyłączmy się do wybranej grupy w najbliższym otoczeniu i np. zacznijmy liczyć kroki. To nie tylko zdrowy ruch, ale i motywacyjne wyzwanie.

Rower — doskonały sposób na codzienną aktywność

Jeżeli tylko masz możliwość – dojeżdżaj rowerem na uczelnię. To nie tylko ruch, ale też sposób na klarowny umysł i obniżenie stresu. Jeżeli dojazd rowerem na Uniwersytet akurat Ci nie pasuje – nie rezygnuj: ruszaj się po pracy, z rodziną, samotnie lub z dziećmi. Nawet krótka przejażdżka ma ogromne znaczenie dla Twojego zdrowia.

Chodzi o to, by być w ruchu – nie musisz od razu pokonywać ekstremalnych tras, ważne, by ciało się poruszało.

Chcesz wiedzieć jak dojechać rowerem do kampusów UŚ? Sprawdź naszą stronę z instrukcjami dojazdu rowerem.

Poniżej znajdziesz propozycje tras rowerowych w naszych miastach akademickich:

• Katowice – mapa tras rowerowych
• Sosnowiec — system tras rowerowych
• Chorzów — trasy rowerowe
• Cieszyn — trasy rowerowe

W uczelni mamy także oficera rowerowego – to Krzysztof Pająk, na co dzień kierownik Działu Rozwoju Aktywności Studenckiej. Jeśli masz pytania dotyczące dojazdu rowerem, tras, bezpieczeństwa rowerowego na uczelni lub organizacji wspólnych przejazdów – śmiało kontaktuj się: rowerowy@us.edu.pl; tel. +48 725 990 004.

Pamiętaj: najważniejsze to zacząć się ruszać – a rower może być doskonałym narzędziem w tej przygodzie.

Jeśli natomiast interesują Cię inne dyscypliny sportowe, możesz dołączyć do jednej z wielu sekcji AZS, dostępnych dla studentów i pracowników Uniwersytetu.

Dbaj o relacje społeczne

Stresująca praca jest mocno dla nas obciążająca, ale dbałość o dobre relacje z ludźmi pozwala nam skutecznie niwelować skutki stresu w pracy. Dobrze jest zapamiętać, że „lepsze jest wrogiem dobrego” i nie warto rezygnować z wieczoru z przyjaciółmi lub wspólnego spędzania czasu z bliskimi kosztem „idealnego dopracowywania” prezentacji czy raportu.  

Zadbaj o dobry sen

Badania potwierdzają, że krótszy sen (poniżej 6–7 godzin na dobę) jest predyktorem mniejszego tempa pracy i dłuższego czasu wykonania podstawowych czynności. Pracownicy często nie rozumieją paradoksu, że w stanie “niewyspania” pracują mniej wydajnie, a przez to potrzebują więcej czasu na realizację zadań co potęguje ich stres w pracy.  Zadbanie o prawidłową higienę snu jest nie do przecenienia.  

Dla amatorów popołudniowych drzemek po powrocie do domu również jest dobra wiadomość – badania przeprowadzone w NASA pokazały, że już 26-minutowe drzemki przyniosły ponad 30% wzrost skuteczności wykonywania zadań.

Photo by Tuvalum on Unsplash

ePicture by HtcHnm on Pixabay

Photo by Luke Jones on Unsplash

Nie wpadnij w pułapkę FOMO, stosuj JOMO

FOMO (ang. fear of missing out) to przejaw współczesnego trendu nastawionego na intensyfikowanie doświadczeń i nadmierną konsumpcję, a w pracy nienasycenie w maksymalizowaniu kariery i sukcesów zawodowych. FOMO często napędza nas do automatycznej aktywności i jeszcze bardziej intensywnej pracy, co może być jedną z przyczyn wyczerpania psychofizycznego i wypalenia zawodowego. 

Można zmienić swoje dotychczasowe nawyki i znaleźć nową perspektywę. Dobrą techniką jest świadomie przestać się bać, że coś nas ominie (FOMO) i nauczyć się cieszyć z tego, że coś nas ominęło i mieliśmy czas, aby zadbać o siebie (JOMO, ang. joy of missing out).  

Może na dobry początek warto czasowo wyłączyć niektóre powiadomienia w swoim telefonie… 

Bądź czujny – przeciwdziałaj stygmatyzacji osób chorych

Osoby z zaburzeniami psychicznymi codziennie zmagają się z uprzedzeniami i stygmatyzacją w swoim najbliższym otoczeniu. Są postrzegane jako niezrównoważone emocjonalnie, przeżywające negatywne emocje i nieradzące sobie z własnymi emocjami, a także nerwowe, rozdrażnione, nadpobudliwe, pozbawione logicznego myślenia i rozumienia rzeczywistości itp. Często także problemy osób chorych są bagatelizowane i lekceważone lub uważane za próby zwrócenia na siebie uwagi osób w otoczeniu. Zarówno stygmatyzacja, jak i bagatelizowanie sytuacji osób chorych wynika z braku wiedzy i lęku. Aby im przeciwdziałać, należy edukować oraz promować właściwe postawy w relacjach z osobami z zaburzeniami. 

Stygmatyzacja jako przejaw dyskryminacji, jest zatem niezwykle bolesnym doświadczeniem dla osoby chorej i znacznie utrudnia jej powrót do zdrowia i sprawnego, codziennego funkcjonowania. 

Propozycje aktywności dla osób zatrudnionych i pracujących w UŚ

Wierzymy, że wspólne zaangażowanie w działania wspierające zdrowie psychiczne sprzyja tworzeniu otwartego, empatycznego i wspierającego środowiska pracy oraz nauki. Dlatego w tygodniu poprzedzającym dzień 10 października, w ramach obchodów Światowego Dnia Zdrowia Psychicznego, zachęcamy do wygospodarowania czasu na dowolne aktywności, które pozytywnie wpłyną na nastrój i samopoczucie, wzmocnią indywidualny dobrostan oraz umożliwią regenerację po wymagających wyzwaniach zawodowych i osobistych. 

Przygotowaliśmy kilka propozycji, które mogą stanowić inspirację do zadbania o siebie w tym dniu: PROGRAM 

Dla pracowniczek i pracowników

Poradniki dla pracowniczek i pracowników Uniwersytetu Śląskiego

Uczelnia przygotowała dwa poradniki dla pracowniczek i pracowników: 

• Trudne sytuacje w relacjach ze studentami. Zasady postępowania i scenariusze rozmów; 

• Kontakt z osobami z zaburzeniami psychicznymi – poradnik dla pracowników Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. 

Materiały są dostępne w formacie PDF na stronie uczelni (po zalogowaniu): us.edu.pl/pracownik/poradniki lub w wersji papierowej w Centrum ds. Osób Studiujących. 

„Deklaracja Uniwersytetu Śląskiego – wspólnoty równych i różnorodnych” 

Na Uniwersytecie Śląskim podejmowane są inicjatywy, które sprzyjają realizacji zasad równości i różnorodności. Nasza uczelnia wdraża program polityki równości zgodnie z opracowaną i przyjętą „Deklaracją Uniwersytetu Śląskiego – wspólnoty równych i różnorodnych”. W celu jej realizacji opracowywane i rozwijane są szczegółowe programy działań. 

Dostępne są inicjatywy równościowe, m.in. plan równości płac, projekt GEPARD – program równości płci w środowisku akademickim, Europejska Karta Naukowca, sekcja wsparcia (np. jak przeciwdziałać mobbingowi), sekcja informacyjna (poradniki, raporty, szkolenia), a także ciekawe webinary poświęcone tematyce równego traktowania: us.edu.pl/uczelnia/rowne-traktowanie/#czytaj-dalej. 

Photo by Priscilla Du Preez CA on Unsplash

Dla studentek i studentów oraz doktorantek i doktorantów 

Indywidualne Dostosowanie Studiów (IDS) 

Jeśli masz specjalne potrzeby edukacyjne związane z niepełnosprawnością, Uniwersytet Śląski oferuje możliwość uzyskania Indywidualnego Dostosowania Studiów. Proces ubiegania się o IDS jest opisany krok po kroku, co pozwoli na lepsze zrozumienie, jakie wsparcie można uzyskać. Z Indywidualnego Dostosowania Studiów mogą korzystać również osoby w kryzysach emocjonalnych oraz będące w trudnych momentach życiowych. 

Szczegółowe informacje: us.edu.pl/student/studia/tok-studiow-2/wsparcie-i-fundusze-dostosowanie-do-specjalnych-potrzeb-indywidualne-dostosowanie-studiow. 

Stypendia i zapomogi 

Uniwersytet Śląski oferuje różne rodzaje wsparcia finansowego dla studentek i studentów, w tym stypendia socjalne, stypendia dla osób niepełnosprawnych, stypendia rektora i zapomogę. Jeśli spełniasz odpowiednie kryteria, możesz ubiegać się o te świadczenia, które mogą pomóc w pokryciu kosztów związanych z nauką: us.edu.pl/student/wsparcie-i-fundusze/swiadczenia-stypendia-i-zapomoga. 

Bezpłatne konsultacje psychologiczne 

Jeśli jesteś studentką/studentem lub doktorantką/doktorantem na Uniwersytecie Śląskim i potrzebujesz wsparcia psychologicznego, możesz skorzystać z bezpłatnej pomocy psychologów. W Centrum Obsługi Studentów znajdziesz profesjonalistów, którzy służą wsparciem w trudniejszych chwilach. 

Poznaj zespół psychologów i uzyskaj wsparcie: us.edu.pl/student/wsparcie-i-fundusze/pomoc-psychologiczna. 

Społeczność osób w spektrum autyzmu 

Neuroróżnorodny UŚ to społeczność dla osób w spektrum autyzmu studiujących na Uniwersytecie Śląskim, której celem jest tworzenie bezpiecznej i życzliwej przestrzeni wsparcia. Uczestnicy mogą rozwijać kompetencje społeczne, wymieniać się doświadczeniami związanymi z życiem akademickim oraz angażować się w działania na rzecz neuroróżnorodności i akceptacji, w tym w tworzenie materiałów naukowych i popularyzatorskich. Spotkania odbywają się raz w miesiącu, a prowadzą je dr Agnieszka Lewko i dr Sabina Pawlik z Instytutu Pedagogiki. 

Aby otrzymać wsparcie w ramach społeczności osób w spektrum autyzmu, należy napisać wiadomość na adres: sabina.pawlik@us.edu.pl; agnieszka.lewko@us.edu.pl  

Rzecznik praw studenta i doktoranta 

Na Uniwersytecie Śląskim działa rzecznik praw studenta i doktoranta. Rzecznik podejmuje m.in. mediacje w sytuacjach konfliktowych, udziela doradztwa w kwestiach związanych z kształceniem i stypendiami oraz przekazuje władzom uczelni informacje o problematycznych sytuacjach. To ważna osoba wspierająca środowisko akademickie. Podstawowymi zasadami działania zespołu rzecznika są dyskrecja i lojalność. 

Dowiedz się więcej: us.edu.pl/student/wda/skarbiec-wiedzy/rzecznik-praw-studenta-i-doktoranta.