Uniwersytet Śląski w Katowicach

1. Czy plan oszczędnościowy jest tym samym co ustawowy program naprawczy?
   Nie. Plan równoważenia budżetu, określany wcześniej jako plan oszczędnościowy, jest wewnętrznym dokumentem wyznaczającym kierunki działań organizacyjnych, kosztowych i przychodowych. Może być korygowany na podstawie kolejnych analiz oraz konsultacji ze społecznością akademicką.
   Ustawowy program naprawczy jest odrębnym instrumentem określonym w art. 418 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Obowiązek jego przygotowania powstaje dopiero po spełnieniu ustawowych przesłanek dotyczących skumulowanych strat. Sam ujemny wynik za jeden rok nie oznacza automatycznie obowiązku wdrożenia takiego programu.
2. Jaki jest główny cel planu równoważenia budżetu?
   Celem jest trwałe przywrócenie równowagi operacyjnej bez osłabiania podstawowych zadań Uniwersytetu: badań, kształcenia i odpowiedzialności za wspólnotę akademicką.Plan obejmuje trzy równoległe kierunki:

• stałe monitorowanie poziomu przychodów i prognozowanie ich w oparciu o tendencje rynkowe;
• rozwój przychodów własnych z projektów, usług badawczych, kształcenia ustawicznego i współpracy z otoczeniem;
• ograniczanie kosztów, które można zmniejszyć bez pogorszenia jakości badań, dydaktyki i warunków pracy.Część działań może przynieść oszczędności już w 2026 roku, natomiast większość ma charakter systemowy i będzie oddziaływać w kolejnych latach.

3. Czy plan powinien polegać na jednakowym cięciu budżetów wszystkich jednostek?
   Liniowe cięcie wszystkich budżetów traktowałoby jednakowo jednostki o różnej sytuacji, zadaniach i zdolności pozyskiwania przychodów. Mogłoby osłabić także te zespoły, które skutecznie realizują granty, prowadzą potrzebne kierunki lub generują przychody dla Uniwersytetu.
   Dlatego decyzje powinny wynikać z danych: kosztów realizacji zadań, obciążeń dydaktycznych, wykorzystania infrastruktury, wyników naukowych, przychodów własnych i znaczenia strategicznego danej działalności.
4. Jak będzie monitorowane wykonanie planu rzeczowo-finansowego?
   Wzmocnione monitorowanie  PRF powinien pokazywać nie tylko łączny wynik Uczelni, ale także wykonanie według źródeł finansowania, jednostek i rodzajów działalności.
   W praktyce oznacza to:

• oddzielne monitorowanie subwencji, opłat edukacyjnych, NCN, NCBR, projektów zagranicznych, programów ministerialnych, usług badawczych i pozostałych źródeł;
• rozróżnienie przychodów pewnych, wynikających z podpisanych umów i decyzji, od przychodów prawdopodobnych lub dopiero planowanych;
• regularne porównywanie planu, wykonania i prognozy na koniec roku;
• szybkie działania korygujące, gdy przychody danego źródła nie wykonują się zgodnie z harmonogramem;
• analizę kosztów bezpośrednich, kosztów pośrednich oraz rzeczywistego wkładu danego źródła do wyniku Uczelni.

5. Kto uczestniczy w pracach nad rozwiązaniami?
   Plan został omówiony przez Kolegium Rektorsko-Dziekańskie i Senat. Odbyły się spotkania z Samorządem Studenckim i Samorządem Doktoranckim, Związkami Zawodowymi Uniwersytetu Śląskiego oraz otwarte spotkania kampusowe ze społecznością UŚ i osobami studiującymi. Zgłoszone uwagi są analizowane, a rozwiązania mogą być modyfikowane, jeżeli nowe dane lub rekomendacje wskazują lepsze sposoby osiągnięcia zakładanego celu. Społeczność Uniwersytetu będzie informowana o postępach.Powołano również Komisję ds. Ekonomicznych, w której pracach uczestniczą dziekani, członkowie władz Uczelni, przedstawiciele Senatu i związków zawodowych.Pełny skład Komisji ds. ekonomicznych jest następujący:

1. Prorektor ds. finansów – prof. dr hab. Michał Daszykowski
2. Prorektor ds. studenckich i kształcenia – dr Katarzyna Trynda, prof. UŚ
3. Prorektor ds. nauki – prof. dr hab. Agnieszka Turska-Kawa
4. Prorektor ds. współpracy międzynarodowej i krajowej – prof. dr hab. Tomasz Pietrzykowski
5. Dziekan Wydziału Nauk Ścisłych i Technicznych – dr hab. Seweryn Kowalski, prof. UŚ – przewodniczący
6. Dziekan Wydziału Humanistycznego – prof. dr hab. Adam Dziadek
7. Dziekan Wydziału Przyrodniczego – prof. dr hab. Leszek Marynowski
8. Dziekana Wydziału Nauk Społecznych – dr hab. Małgorzata Myśliwiec, prof. UŚ
9. Dziekan Wydziału Prawa i Administracji – dr hab. Witold Kurowski, prof. UŚ
10. Dziekan Wydziału Sztuki i Nauk o Edukacji – dr hab. Katarzyna Marcol, prof. UŚ
11. Dziekan Wydziału Teologicznego – ks. dr hab. Jacek Kempa, prof. UŚ
12. Dziekan Szkoły Filmowej im. Krzysztofa Kieślowskiego – dr hab. Krystyna Doktorowicz, prof. UŚ
13. Dziekan Szkoły Doktorskiej – prof. dr hab. Alina Świeściak-Fast
14. Dziekan Międzynarodowej Środowiskowej Szkoły Doktorskiej przy Centrum Studiów Polarnych – dr Michał Ciepły
15. Dyrektor Kolegium Indywidualnych Studiów Międzyobszarowych – dr hab. Edyta Sierka, prof. UŚ
16. Kwestor – Beata Zawadzka
17. Kanclerz – Dariusz Laska

członkowie Senatu UŚ:

1. prof. dr hab. Mirosław Chorążewski (Wydział Nauk Ścisłych i Technicznych)
2. dr hab. Jakub Spiechowicz, prof. UŚ (Wydział Nauk Ścisłych i Technicznych)
3. dr hab. Jolanta Lubocha-Kruglik, prof. UŚ (Wydział Humanistyczny)
4. dr Cecylia Tatoj (Wydział Humanistyczny)
5. mgr Anna Dziadek (Wydział Humanistyczny)
6. Dawid Morawski (student)

przedstawicielki i przedstawiciele Związków Zawodowych z głosem doradczym:

1. mgr Aneta Trojanowska – przedstawicielka ZNP
2. dr hab. Michał Krzykawski, prof. UŚ – przedstawiciel ZNP
3. mgr Krzysztof Pszczółka – przedstawiciel NSZZ ,,Solidarność”
4. dr hab. Dariusz Kajewski, prof. UŚ  – przedstawiciel NSZZ ,,Solidarność”

Do zadań Komisji należy doradzanie rektorowi w zakresie planowanego przeznaczenia środków uzyskanych przez uczelnię i ich podziału pomiędzy jednostki uczelni oraz kierunkowych zmian w zakresie zrównoważenia budżetu, w tym optymalizacji struktury kadrowej uczelni, ekonomicznej zasadności funkcjonowania i tworzenia kierunków studiów oraz innych form kształcenia.

1. Czy planowane są zwolnienia grupowe?
   Nie. Plan równoważenia budżetu nie zakłada zwolnień grupowych w żadnej grupie pracowniczej. Ewentualne zmiany zatrudnienia będą dotyczyć indywidualnych przypadków i zostaną poprzedzone analizą rzeczywistych potrzeb dydaktycznych, naukowych, technicznych i administracyjnych danej jednostki. Założeniem jest ochrona kompetencji potrzebnych do realizacji misji strategii Uniwersytetu.
2. Czy wynagrodzenia zasadnicze zostaną obniżone?
   Nie. Plan nie przewiduje obniżenia wynagrodzeń zasadniczych wynikających z obowiązujących umów o pracę. Poszczególne składniki zmienne, takie jak wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, dodatki zadaniowe lub inne świadczenia zależne od wykonywania konkretnych zadań, podlegają zasadom wynikającym z przepisów, regulaminów i faktycznie wykonanej pracy.
3. Czy nastąpi automatyczna redukcja o 30% osób zatrudnionych na czas określony?
   Nie będzie mechanicznej redukcji obejmującej każdą jednostkę i każdą osobę zatrudnioną na czas określony. Przed zakończeniem umowy analizowane są potrzeby kadrowe jednostki, obciążenia dydaktyczne, udział pracownika w badaniach i projektach, źródło finansowania stanowiska oraz możliwość zatrudnienia w pełnym lub niepełnym wymiarze. Decyzje dotyczące nauczycieli akademickich są konsultowane z dziekanami.
4. Czy nabycie uprawnień emerytalnych będzie oznaczało automatyczne zakończenie zatrudnienia?
   Nie. Samo nabycie uprawnień emerytalnych nie oznacza automatycznego rozwiązania stosunku pracy. Każdy przypadek jest oceniany indywidualnie z uwzględnieniem potrzeb jednostki, ciągłości kształcenia i badań, dorobku pracownika, zakresu wykonywanych zadań i opinii przełożonych. Możliwe jest także rozważenie zatrudnienia w niepełnym wymiarze, jeżeli odpowiada to potrzebom Uczelni i zainteresowanej osoby.
5. Czy miejsca pracy pracowników administracyjnych i technicznych są zagrożone?
   Plan nie zakłada zwolnień grupowych w administracji ani w grupie pracowników technicznych. Uczelnia będzie jednak analizować organizację procesów, zakresy zadań, możliwość cyfryzacji, centralizacji zakupów i wspólnej obsługi jednostek. Celem jest ograniczanie dublowania czynności i kosztów, a nie osłabianie procesów niezbędnych do prowadzenia badań, kształcenia i bezpiecznego funkcjonowania infrastruktury.
6. Czy awanse zawodowe będą realizowane?
   Tak. Awanse nie zostają wstrzymane.W przypadku nauczycieli akademickich środki będą planowane z uwzględnieniem obowiązujących procedur, potrzeb kadrowych oraz efektów działań oszczędnościowych. W grupie pracowników niebędących nauczycielami akademickimi awanse będą realizowane w granicach środków dostępnych w budżetach jednostek i zgodnie z zasadami obowiązującymi w Uczelni.
7. Dlaczego zmieniono termin wypłaty części wynagrodzeń nauczycieli akademickich?
   Regulamin przewiduje wypłatę wskazanych składników wynagrodzenia nauczycieli akademickich z góry, nie później niż w trzecim dniu roboczym miesiąca. Zmiana z pierwszego na najpóźniej trzeci dzień roboczy służy lepszemu zsynchronizowaniu wypłat z terminem przekazywania miesięcznej części subwencji przez Ministerstwo.
   Nie oznacza to obniżenia wynagrodzenia ani opóźniania wypłat poza termin określony w regulaminie.
8. Czy zostaną obniżone wynagrodzenia nauczycieli języków obcych?
   Nie. Dyskutowana zmiana nie dotyczy wynagrodzeń osób uczących języków obcych.
   Dotyczy ona sposobu rozliczania zajęć kierunkowych prowadzonych w języku obcym przez nauczycieli akademickich. Ostateczny model jest przedmiotem analiz i konsultacji, w tym prac Komisji ds. Ekonomicznych. Każda zmiana zostanie wprowadzona odrębnym aktem i przekazana społeczności przed rozpoczęciem jej stosowania.

1. Czy oszczędności oznaczają pogorszenie jakości kształcenia?
   Nie taki jest cel planu. Zmiany w organizacji dydaktyki mają służyć lepszemu wykorzystaniu zasobów, aktualizacji programów i ograniczeniu kosztów, które nie przekładają się na efekty uczenia się.
   Każda zmiana programu studiów musi zachować wymagania prawne, zakładane efekty uczenia się, standardy akredytacyjne oraz jakość kształcenia. W procesie uczestniczą rady dydaktyczne, w których reprezentowane są również osoby studiujące.
2. Czy nastąpi ogólna redukcja liczby godzin na studiach pierwszego i drugiego stopnia?
   Nie przewiduje się jednakowego, mechanicznego obniżenia liczby godzin na wszystkich kierunkach.
   Obowiązujące limity godzin służą porządkowaniu programów i są porównywane z rozwiązaniami stosowanymi w innych uniwersytetach. Szczegółowe decyzje należą do właściwych organów dydaktycznych i powinny prowadzić do aktualizacji treści, usuwania nieuzasadnionych powtórzeń oraz ochrony zajęć kluczowych dla jakości danego kierunku.
3. Czy zostaną zwiększone limity liczby osób w grupach zajęciowych?
   Nie planuje się ogólnego zwiększenia obowiązujących limitów grup.
   Działania organizacyjne koncentrują się na przestrzeganiu istniejących zasad i właściwym planowaniu zajęć. Odstępstwa mogą wynikać jedynie ze specyfiki zajęć, wymagań bezpieczeństwa, dostępności infrastruktury lub uzasadnionych potrzeb dydaktycznych.
4. Czy małe grupy będą automatycznie rozwiązywane?
   Nie każda mała grupa będzie automatycznie likwidowana. Grupy o liczebności niższej od przewidzianej w przepisach mogą być łączone, jeżeli pozwalają na to program, etap kształcenia i organizacja zajęć. Taka praktyka obowiązuje od wielu lat.
   Decyzja powinna uwzględniać także specyfikę seminariów, laboratoriów, zajęć językowych, zajęć wymagających indywidualnej pracy oraz potrzeb osób ze szczególnymi wymaganiami edukacyjnymi.
5. Czy godziny ponadwymiarowe będą ograniczane przez lepszą organizację, a nie kosztem programu studiów?
   Priorytetem jest lepsze planowanie obciążeń dydaktycznych, wykorzystanie dostępnego pensum i właściwe układanie grup. Godziny ponadwymiarowe pozostaną tam, gdzie wynikają z rzeczywistej liczby studentów, specyfiki kierunku i braku możliwości racjonalnego przeniesienia zajęć.
   Celem nie jest ukryte obniżanie jakości programu, lecz ograniczanie nadgodzin powstających wskutek możliwych do usunięcia problemów organizacyjnych.
6. Czy doktoranci zostaną obciążeni dodatkowymi obowiązkami?
   Nie. Plan nie przewiduje nakładania na osoby kształcące się w szkołach doktorskich dodatkowych obowiązków wykraczających poza program kształcenia, praktyki zawodowe i wymagania wynikające z obowiązujących przepisów.
7. Czy wzrosną opłaty za zamieszkiwanie w Domach Studenckich?
   Jedyna uzgodniona z Samorządem Studenckim korekta opłat nie przekroczy 3,6%. Zmiany są konsultowane z Samorządem Studenckim, w tym z członkami Rady Osiedli. Pod uwagę brane są zarówno rzeczywiste koszty funkcjonowania domów studenckich, jak i sytuacja materialna osób studiujących.
8. Czy zostanie ograniczone wsparcie socjalne albo zlikwidowane akademiki?
   Nie. Plan nie przewiduje likwidacji akademików ani ograniczenia ustawowych form wsparcia socjalnego.
   Uczelnia będzie nadal rozwijać i modernizować bazę mieszkaniową, szukając źródeł finansowania, które nie obciążą nadmiernie bieżącego budżetu. Decyzje dotyczące spraw socjalnych będą konsultowane z reprezentacją osób studiujących.
9. Co oznacza planowane ograniczenie kosztów sprzątania?
   Nie oznacza ono rezygnacji z wymaganych standardów higieny ani jednakowego ograniczenia sprzątania we wszystkich przestrzeniach.
   Oszczędności mają wynikać przede wszystkim z dostosowania harmonogramów do rzeczywistego wykorzystania budynków, dni bez dydaktyki stacjonarnej oraz okresów okołoświątecznych. Obiekty o szczególnych wymaganiach sanitarnych będą obsługiwane zgodnie z ich specyfiką. Ograniczenia nie obejmują domów studenckich.

1. Czy zostanie wprowadzony pogłębiony monitoring jednostek?
   Tak, potrzebny jest pogłębiony monitoring jednostek, ale nie można sprowadzać ich funkcjonowania do jednego wskaźnika finansowego.
   Różne jednostki realizują odmienne zadania. Ocena powinna zatem uwzględniać odpowiednio: wyniki naukowe, jakość i skalę kształcenia, akredytacje, działalność projektową, trzecią misję, przychody własne, wykorzystanie infrastruktury oraz koszty wykonywanych zadań. Kryteria powinny być znane przed podjęciem decyzji i stosowane w sposób porównywalny do jednostek o podobnym profilu.
2. Czy strategia rozwoju Uczelni zostanie dostosowana do realiów demograficznych i finansowych?
   Tak. Strategia jest dokumentem aktualizowanym w świetle zmian demograficznych, finansowania publicznego, popytu na kierunki studiów, możliwości pozyskiwania środków zewnętrznych oraz kosztów utrzymania infrastruktury.
   Korekta strategii nie oznacza rezygnacji z ambicji rozwojowych. Oznacza wybór takich przedsięwzięć, które mają zapewnione finansowanie, odpowiadają na potrzeby społeczne i naukowe oraz nie tworzą niekontrolowanych kosztów stałych.
3. Gdzie można znaleźć informacje o finansach Uczelni?
   Sprawozdanie finansowe UŚ za 2025 rok, sprawozdanie niezależnej biegłej rewident z badania oraz uchwała Rady Uczelni zatwierdzająca sprawozdanie zostały ogłoszone w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nr 120/2026 z 24 czerwca 2026 roku, pozycja 29938.
   Na stronie Uczelni i w aktach prawnych dostępne są także uchwały Rady Uczelni oraz informacje dotyczące działań podejmowanych w związku z wynikiem finansowym. Poniżej zamieszczamy odnośniki do najważniejszych materiałów.
   Sprawozdania finansowe z poprzednich lat publikowane są w corocznych wydaniach specjalnych Wiadomości dla wspólnoty akademickiej, dostępnych na stronie. W cotygodniowych wiadomościach wprowadzono rubrykę dotyczącą kluczowych informacji finansowych.
4. Gdzie można kierować dalsze pytania?
   Pytania, uwagi i propozycje można kierować na adres rektor@us.edu.pl. Zagadnienia powtarzające się w korespondencji i podczas spotkań będą uwzględniane w kolejnych aktualizacjach FAQ.
   Celem tej komunikacji jest nie tylko przekazywanie informacji, ale również tworzenie wspólnego, opartego na danych rozumienia sytuacji i podejmowanych działań.